Theo khuyến cáo của bộ Y tế, việc sử dụng thùng can đã qua sử dụng cũng gây hại cho sức khoẻ người tiêu dùng. Tại quyết định số 3339/2001/QĐ-BYT ghi rõ: “Bao bì bằng chất dẻo chứa đựng dầu, mỡ và sữa lưu thông trên thị trường chỉ được sử dụng một lần”. Quy định này nhằm tránh trường hợp thôi nhiễm các chất có hại từ bao bì nhựa vào dầu ăn và sữa.

Dầu ăn tư nhân tự sản xuất và bán ở khu quanh chợ Bình Tây - Ảnh: SGTT

Treo đầu dê, bán thịt chó

Trên thực tế, can, thùng của các hãng dầu ăn có uy tín được thải ra sau khi sử dụng vẫn được các chủ vựa ve chai, hoặc một số cơ sở kinh doanh mua đi bán lại cho các cơ sở kinh doanh dầu nhỏ lẻ.

Trên website rongbay.com, công ty TNHH Hoa Xuân Vina tại Bà Điểm, Hóc Môn, TP.HCM công khai rao, “mua các loại can, thùng nhựa đã qua sử dụng, dùng để đựng dầu ăn” với số lượng lớn. Liên hệ công ty này, chúng tôi được biết, công ty thu mua loại thùng dung tích 30 lít của nhãn hiệu dầu Tường An và Voca với giá 10.000 đồng/thùng. Các thùng, can này sau đó sẽ bán lại để chứa dầu xá, tức dầu nhập khẩu chưa qua tinh luyện, chứa nhiều tạp chất có hại cho sức khoẻ người tiêu dùng.

Việc thu lại thùng, can đã qua sử dụng của một số cơ sở kinh doanh dầu cũng được các tiểu thương xác nhận. Chủ sạp Khánh Hoàn, đường Lê Tấn Kế – chợ Bình Tây, chỉ một can nhựa Marvella nhớp nháp, chứa đầy dầu nói, nếu mua “dầu Tường An” hoặc “dầu Marvella” thì khỏi đặt tiền thế chân vì các hãng này không thu lại can. Nếu chọn can Minh Huê thì nhất định phải thế chân 35.000 đồng/can vì công ty này thu lại can.

Tại chợ Bình Tây, thùng can được thải ra sau một lần sử dụng của các nhãn hiệu Tường An, Voca, Marvella… được ưa chuộng và tận dụng để sang chiết dầu ăn nhập khẩu chưa qua tinh luyện, bán với giá rẻ cho các nhà hàng, quán ăn...

Lợi dụng tâm lý chuộng giá rẻ hoặc thiếu hiểu biết của khách hàng, các tiểu thương cố tình gây hiểu nhầm cho khách bằng cách gọi tên dầu ăn theo nhãn hiệu in nổi trên thùng chứa dùng lại. Chẳng hạn, cùng là dầu xá nhưng được chứa trong can cũ của Tường An thì gọi là dầu Tường An, chứa trong can Marvella thì gọi là dầu Marvella, trong can Voca gọi là dầu Voca… Chính cách gọi tên dầu theo tên can chứa như vậy đã gây ngộ nhận cho khách hàng. Điều này lý giải tại sao một số chủ quán ăn, dù rất có ý thức thực hiện vệ sinh an toàn thực phẩm, vẫn sử dụng dầu xá để chế biến thức ăn mà không hề hay biết. “Tôi tưởng dầu mình mua rẻ hơn là dầu loại hai, ba của công ty chính hãng”, chủ một quán ăn ngỡ ngàng thanh minh.

Dầu ăn chính hãng 16.000 đồng/lít?

Trên thực tế, can, thùng của các hãng dầu ăn có uy tín được thải ra sau khi sử dụng vẫn được các chủ vựa ve chai, hoặc một số cơ sở kinh doanh mua đi bán lại cho các cơ sở kinh doanh dầu nhỏ lẻ.

Là chủ một quán cơm gà khá đông khách trên đường Nơ Trang Long, quận Bình Thạnh, chị Thương cho biết đã sử dụng khoảng bốn thùng dầu loại 30 lít mỗi tháng. Chị khẳng định, để đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, quán của chị chỉ sử dụng dầu ăn chính hãng chứ không sử dụng dầu ăn tái sử dụng hoặc không rõ nguồn gốc. Tại một quán bánh cuốn trên đường Trương Định, quận 3, nơi thoạt nhìn, có thể yên tâm về vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm bởi chủ quán và nhân viên ở đây đều đeo găng tay, tạp dề, nón, khẩu trang khi chế biến, bưng bê thức ăn. Mới đây, quán này cũng trưng bảng “Cam kết sử dụng dầu ăn chính hãng”.

Thế nhưng, trên thực tế, loại “dầu ăn chính hãng” chưa qua tinh luyện trong thùng thải ve chai mà họ tin dùng được bán tại chợ Bình Tây với giá từ 485.000 – 500.000 đồng/thùng 30 lít. Như vậy, mỗi lít dầu ăn “chính hãng” này được bán với giá chỉ hơn 16.000 đồng/lít. Trong khi đó, giá bán buôn bình quân của một số công ty sản xuất dầu ăn lớn trên thị trường không dưới 18.000 đồng/lít!

Theo các công ty dầu ăn, phần lớn dầu xá được bán phổ biến trên thị trường Việt Nam đều được nhập nguyên liệu từ khối Asean như: Malaysia, Indonesia, Thái Lan… Dầu được sản xuất và trữ trong bồn lớn tại nước xuất khẩu trong thời gian dài trước khi bơm xuống tàu, vận chuyển về Việt Nam. Trong quá trình vận chuyển, dầu bị giảm chất lượng như nhiễm nước biển, biến màu do nhiệt độ cao…

Thông thường, dầu tinh luyện hoàn chỉnh, tách toàn bộ hoặc một phần tạp chất ra khỏi dầu sẽ đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, có lợi cho sức khoẻ hơn là nhập khẩu dầu dạng xá bằng tàu biển, sau đó, đóng gói và bán trực tiếp cho người tiêu dùng. Bởi lẽ, dầu nhập khẩu dù đã được làm sạch, vẫn còn lẫn một số tạp chất có mùi không thanh khiết và ảnh hưởng đến sức khoẻ người tiêu dùng.

Theo quan sát tại chợ Bình Tây, đầu mối cung cấp dầu xá tại TP.HCM, dầu ăn dung tích 30 lít của các nhãn hiệu được các tiểu thương mượn tên “treo đầu dê bán thịt chó” không hề được bán tại chợ này. Bởi khách hàng có nhu cầu về các loại dầu chính hãng thường đến đúng các đại lý của các nhãn hàng có uy tín để mua với lượng lớn. Như vậy, chỉ có thùng can thải loại sau sử dụng của các nhãn hiệu này vẫn tiếp tục được khai thác chức năng và thương hiệu in nổi để làm giàu cho tiểu thương và các cơ sở làm ăn gian dối.

(Theo Thanh Trang, SGTT)